Υπάρχουν στιγμές στην επαγγελματική πορεία ενός θεραπευτή που δεν προσθέτουν απλώς ένα ακόμη εργαλείο στη φαρέτρα του· αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο που βλέπει τον άνθρωπο, το σύμπτωμα και τη θεραπευτική διαδικασία. Για μένα, αυτή η στιγμή ήρθε όταν γνώρισα το EMDR (Απευαισθητοποίηση και Επαναπροσαρμογή μέσω Οφθαλμικών Κινήσεων). Μέχρι τότε, εστίαζα κυρίως στο «γιατί» μιας δυσκολίας. Αναζητούσα τις ρίζες, τις δυναμικές, τα μοτίβα. Το EMDR με βοήθησε να μετακινηθώ από το «γιατί συμβαίνει αυτό;» στο «πώς έχει αποθηκευτεί αυτό μέσα σου και πώς μπορεί να επεξεργαστεί τώρα με ασφάλεια;».Το τραύμα ως “παγωμένη” εμπειρία
Σύμφωνα με το EMDR, κάθε μη λειτουργική συμπεριφορά συνδέεται με μια εμπειρία που δεν έχει επεξεργαστεί επαρκώς από το νευρικό μας σύστημα. Το τραυματικό βίωμα δεν ανήκει απλώς στο παρελθόν — παραμένει «παγωμένο» στο σώμα και στην ψυχοσυναισθηματική μνήμη. Το τραύμα δεν αφορά μόνο μεγάλες καταστροφές ή έκθεση σε βία. Μπορεί να είναι μια απώλεια, ένας χωρισμός, μια διάγνωση ασθένειας, μια επαναλαμβανόμενη εμπειρία απόρριψης. Οτιδήποτε μας προκάλεσε φόβο, ταραχή και μας «καθήλωσε». Αυτή η κατανόηση με έφερε πιο κοντά στη σημασία του σώματος και της βιολογίας. Η εμπειρία δεν είναι μόνο αφήγηση· είναι και νευροβιολογικό αποτύπωμα. Το παρελθόν μπορεί να συνεχίζει να ενεργοποιεί το νευρικό σύστημα σαν να συμβαίνει τώρα.
Η θεραπεία πέρα από τις ερμηνείες
Ένα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία για μένα ήταν ότι η βαθιά κατανόηση στο EMDR δεν προκύπτει από ερμηνείες. Δεν «εξηγούμε» με τον θεραπευόμενο τι του συμβαίνει. Μέσα από το συγκεκριμένο πρωτόκολλο και τα διεστιακά ερεθίσματα (bilateral stimuli), ο ίδιος ο άνθρωπος ενεργοποιεί τις εσωτερικές του δυνατότητες επεξεργασίας. Η διαδικασία απαιτεί μόνο την προθυμία να στραφεί προς την εμπειρία του. Και τότε, συχνά αυθόρμητα, αναδύονται νέες συνδέσεις, νέες συνειδητοποιήσεις, νέες εσωτερικές αφηγήσεις.
Ως θεραπεύτρια, αυτό με ταπείνωσε με έναν όμορφο τρόπο.Μου υπενθύμισε ότι δεν είμαι εγώ που «ξέρω». Είμαι εκεί για να κρατώ το πλαίσιο, την ασφάλεια, τη σχέση. Και η αλλαγή συμβαίνει εκ των έσω — μέσα από την ενεργοποίηση και τη διεύρυνση των αστείρευτων νοητικών και συναισθηματικών πηγών που διαθέτει κάθε άνθρωπος.
Είμαστε πλάσματα με έμφυτη τάση προς την επούλωση και την ολοκλήρωση
Έχω δει ανθρώπους να μετακινούνται από την ακινησία στη ροή.
Από το αίσθημα αδυναμίας σε μια βαθύτερη αίσθηση επάρκειας.
Από το «δεν μπορώ να το αντέξω» στο «ήταν δύσκολο, αλλά το ξεπέρασα».
Κάποιες φορές το φορτίο μιας ανάμνησης μειώνεται σταδιακά μέχρι να πάψει να προκαλεί στρες. Άλλες φορές, η αλλαγή είναι πιο συνολική: επηρεάζει την αυτοεικόνα, τις σχέσεις, την ικανότητα του ατόμου να νιώθει παρών στη ζωή του. Οι πληγές δεν κλείνουν απλώς. Eνσωματώνονται και μετουσιώνονται. Και αυτό άλλαξε και εμένα. Άρχισα να εμπιστεύομαι περισσότερο τη φυσική ικανότητα του ψυχισμού για επούλωση. Να βλέπω τις δυσκολίες όχι ως εμπόδια, αλλά ως διεργασίες που περιμένουν χώρο και ασφάλεια για να ολοκληρωθούν.
Τι άλλαξε τελικά μέσα μου
Το EMDR δεν μου έδωσε απλώς μια μέθοδο. Μου έδωσε μια νέα πίστη:
Ότι πίσω από κάθε σύμπτωμα υπάρχει μια ιστορία που ζητά να ακουστεί.
Ότι η θεραπεία δεν είναι μόνο κατανόηση — είναι επεξεργασία.
Ότι το σώμα θυμάται, αλλά μπορεί και να απελευθερωθεί.
Ότι η ψυχική αλλαγή είναι ταυτόχρονα και βιολογική αλλαγή.
Ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του πολύ περισσότερη ανθεκτικότητα απ’ όση νομίζει.
Και ίσως το πιο σημαντικό: Να στέκομαι με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη απέναντι στη σοφία της ίδιας μας της φύσης όταν σώμα και νους εναρμονίζονται.
Σημείωση: Το παραπάνω κείμενο δεν επέχει θέση θεραπευτικής παρέμβασης, παρά μόνο ενημέρωσης. Η παραδοχή πως υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στο σωματικό πρόβλημα που εκδηλώνεται και σε μια ψυχική δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι το σημείο έναρξης για την αναζήτηση επίλυσης στο πρόβλημα. Στα ιδιωτικά μου γραφεία στην ανατολική Θεσσαλονίκη και στο κέντρο της Αθήνας στο Παγκράτι, αλλά και διαδικτυακά υποστηρίζω άτομα και οικογένειες. Η κλινική μου εμπειρία έχει δείξει ότι νους- ψυχή και σώμα είναι σε διαρκή διάλογο.